Test edilmemiş yedek bir varsayımdır
Yedek aldığınızı görmek, yedeğinizin işe yarayacağını bilmek demek değildir. Yedek dosyası bozuk olabilir, eksik klasör içerebilir, şifre çözme parolası kaybolmuş olabilir ya da geri yükleme beklediğinizden çok daha uzun sürebilir. Bu sürprizleri öğrenmek için en kötü an, gerçek bir felaketin ortasıdır.
Geri yükleme testi şu soruyu yanıtlar: "Yedeğim bir gün gerçekten gerekirse, veriyi istediğim sürede ve eksiksiz geri alabilir miyim?"
Birçok işletme yedeğinin bozuk olduğunu ya da eksik veri içerdiğini ihtiyaç duyduğu gün öğrenir. Test, bu sürprizi felaketten önce yaşamanızı sağlar.
Test akışı
İyi bir geri yükleme testi, her seferinde aynı basit akışı izler:
(rastgele bir tarih)
Her test, bir sonrakini kolaylaştıran bir kayıtla biter.
Test türleri
| Tür | Ne yapılır? | Ne sıklıkla? |
|---|---|---|
| Bütünlük kontrolü | Yedek dosyasının okunabilir ve bozulmamış olduğunu doğrulama (sağlama toplamı, doğrulama komutları) | Her yedekte, otomatik |
| Dosya düzeyi geri yükleme | Rastgele seçilmiş birkaç dosya veya klasörü geri getirme | Ayda bir |
| Veritabanı geri yükleme | Veritabanını farklı bir adla geri yükleme ve içeriğini kontrol etme | Ayda bir ya da üç ayda bir |
| Tam sistem tatbikatı | Tüm sistemi sıfırdan, yedekten ayağa kaldırma | Yılda en az bir kez |
Geri yüklemeyi nerede denemelisiniz?
Altın kural: canlı verinin üzerine geri yüklemeyin. Test için ayrı bir klasör, ayrı bir makine ya da veritabanları için farklı bir veritabanı adı kullanın. Böylece test sırasında yaşanacak bir hata canlı sisteminizi etkilemez.
Gerçek bir felaket durumunu da taklit etmek istiyorsanız, yedeği asıl sistemden bağımsız bir makineden geri yükleyin. Yani yedeğe, yalnızca felaket sonrası elinizde olacak bilgilerle (parola, anahtar, erişim bilgileri) ulaşabildiğinizi görün.
Neleri doğrulamalısınız?
- Dosyalar açılıyor mu? Rastgele seçtiğiniz birkaç belgeyi, tabloyu ve görseli gerçekten açın.
- Boyut ve adet makul mü? Geri yüklenen dosya sayısı ve toplam boyut, beklenenle uyumlu olmalı.
- Tarih güncel mi? En yeni verinin yedekte yer aldığını, "yedek eski kaldı" durumu olmadığını kontrol edin.
- Veritabanı bağlanıyor mu? Uygulama geri yüklenen veritabanına bağlanıp temel işlemleri yapabiliyor mu?
- Şifre çözme çalışıyor mu? Parola ve anahtarlar, yedeğin sahibi olmayan bir kişinin elindeki bilgilerle bulunabiliyor mu?
- Süre ölçüldü mü? Geri yüklemenin kaç saat sürdüğünü not edin. RTO hedefinizle karşılaştırın.
Süreyi ölçmek neden önemli?
"Yedeğim var" ile "yedeğimden iki saatte dönebilirim" aynı şey değildir. Bir veritabanının ya da dosya sunucusunun geri yüklenmesi saatler, hatta günler sürebilir. Testte ölçtüğünüz süre, RTO hedefinizin gerçekçi olup olmadığını gösterir. Süre çok uzunsa çözümler bellidir: yerel bir ek kopya tutmak, farklılık yedeği kullanmak ya da daha hızlı bir hedef seçmek. Aktarım süresini hesaplamak için yedekleme süresi hesaplayıcımızı kullanabilirsiniz.
Test kaydı şablonu
Her testi kısa bir kayıtla bitirin. Aşağıdaki tablo bir başlangıç noktasıdır:
| Alan | Örnek |
|---|---|
| Tarih ve sorumlu | 15 Ekim 2026, Ayşe Yılmaz |
| Test edilen yedek | Muhasebe klasörü, 12 Ekim gecesi |
| Geri yükleme ortamı | Test sunucusu, D:\GeriYukleme |
| Süre | 47 dakika |
| Sonuç | Başarılı / Kısmen başarılı / Başarısız |
| Bulgular ve aksiyonlar | Bir alt klasör eksikti; yedekleme kapsamı güncellendi |
Testi engelleyen bahaneler
- "Zamanım yok." Küçük başlayın: ayda bir, beş rastgele dosyayı geri getirmek on dakikadan kısa sürer.
- "Test ortamım yok." Boş bir klasör bile yeterlidir; dosya yedekleri için ayrı bir sunucu gerekmez.
- "Veritabanı çok büyük." Önce küçük bir veritabanını deneyin; sürenin büyük veritabanına göre nasıl ölçekleneceğini hesaplayın.
- "Yedekler zaten başarılı görünüyor." Başarılı bir yedek işi, geri yüklenebilir bir yedek anlamına gelmez.
SQL Server için kısa not
SQL Server yedeklerinde CHECKSUM seçeneği ve RESTORE VERIFYONLY komutu yedeğin okunabilirliğini kontrol eder, ancak gerçek bir geri yüklemenin yerine geçmez. Yedeği farklı bir veritabanı adıyla geri yükleyin ve içeriğini doğrulayın. Adımların tamamı SQL Server yedekleme rehberimizde anlatılıyor.
DenizBackup ile testleri kolaylaştırın
DenizBackup'ta her yedek işi loglanır ve sonuçlar e-posta ile bildirilir; böylece "bu hafta yedekler çalıştı mı?" sorusu tahmine değil kayda dayanır. Dosya geçmişi ile farklı tarihlerdeki sürümlere ulaşabilir, test için dilediğiniz bir tarihi seçebilir ve dosyaları birkaç adımda geri yükleyebilirsiniz.
Bu hafta yapın: Takvime "ayda bir geri yükleme testi" ekleyin ve ilk testinizi bugün yapın. Sonucu kaydetmeyi unutmayın.