Yedekleme nedir?
Yedekleme, bilgisayarınızdaki ya da sunucunuzdaki verilerin ikinci bir kopyasını, asıl verinin bulunduğu yerden ayrı ve güvenli bir konumda saklamaktır. Orijinal veri bozulduğunda, silindiğinde ya da erişilemez hale geldiğinde bu kopyadan geri dönebilirsiniz.
Basit bir benzetmeyle: yedekleme, evinizin yedek anahtarını güvendiğiniz birine bırakmak gibidir. Anahtarı kaybettiğiniz gün pahalıya mal olacak bir kapı değiştirme işlemi yerine, yedek anahtarı alıp devam edersiniz. Verilerde de durum aynıdır; fark yalnızca kaybın bedelinin çok daha yüksek olabilmesidir.
Kısa tanım: Yedek, "bir şey ters giderse verimi eski haline döndürebilirim" güvencesidir. Geri yüklenemeyen bir yedek, yedek değildir.
Yedekleme ne için kullanılır?
Yedekleme yalnızca "bilgisayar bozulursa" senaryosu için değildir. Verinin kaybolmasına ya da zarar görmesine yol açan çok farklı olay vardır ve hepsinde çözüm aynı kapıya çıkar:
Hangi tehdit gelirse gelsin, güvenli bir yedek olduğunda sonuç "veri kaybı" değil "geri yükleme" olur.
Bunların dışında yedekleme şu amaçlarla da kullanılır:
- Eski sürüme dönmek: Üç hafta önce değiştirdiğiniz bir dosyanın önceki halini geri almak.
- Arşivleme ve saklama yükümlülükleri: Muhasebe kayıtları, sözleşmeler gibi belgeleri yasal süre boyunca saklamak.
- Taşıma ve geçiş: Sunucu yenilerken veya veritabanını başka bir makineye taşırken güvenli bir çıkış noktası oluşturmak.
- Test ve geliştirme: Canlı verinin kopyasını riske atmadan test ortamında kullanmak.
Yedekleme nasıl çalışır?
Her yedekleme çözümü, ayrıntıları farklı olsa da aynı dört adımdan oluşur:
- Kaynağı seçin. Hangi klasörlerin, dosyaların ve veritabanlarının yedekleneceğini belirlersiniz.
- Hedefi belirleyin. Yedeğin nereye yazılacağını seçersiniz: harici disk, ağ paylaşımı ya da uzak bir FTP/SFTP sunucusu.
- Zamanlayın. Yedeğin günlük, haftalık ya da özel aralıklarla kendiliğinden çalışmasını sağlarsınız. Manuel yedek, unutulduğu gün işe yaramaz.
- Doğrulayın ve izleyin. Her çalışmanın başarılı bitip bitmediğini kontrol eder, hata olduğunda bildirim alırsınız.
Animasyon döngüsü: yedek alınır, sunucuda veri kaybı yaşanır ve dosya yedekten geri getirilir.
Yedek, senkronizasyon ve RAID aynı şey değildir
En sık yapılan yanlışlardan biri, başka amaçlı çözümleri yedek sanmaktır:
| Çözüm | Ne işe yarar? | Neden yedek değildir? |
|---|---|---|
| RAID / disk yansıtma | Bir disk bozulduğunda sistemin çalışmaya devam etmesi | Silinen veya şifrelenen dosya anında diğer diske de yansır; yazılım hatasına ve fidye yazılımına karşı korumaz |
| Bulut senkronizasyonu | Dosyalara birden çok cihazdan erişmek | Bir cihazda silinen ya da bozulan dosya diğerlerinde de silinir ya da bozulur |
| Harici diskte tek kopya | Hızlı bir kopya almak | Sunucuyla aynı yerde durur; yangın, hırsızlık ya da fidye yazılımında birlikte kaybedilir |
Gerçek bir yedek, zamanlanmış, asıl veriden bağımsız bir yerde duran ve geçmiş sürümleri koruyan bir kopyadır.
Neleri yedeklemelisiniz?
Kural basit: kaybı işinizi aksatacak, yeniden üretilmesi zor ya da imkânsız her şey. İşletmelerde tipik liste şöyledir:
| Veri türü | Örnekler | Öncelik |
|---|---|---|
| Veritabanları | ERP, muhasebe, stok ve e-ticaret SQL Server veritabanları | Çok yüksek: işin kalbi burada |
| Ortak dosyalar | Muhasebe klasörleri, sözleşmeler, faturalar, teknik çizimler | Yüksek |
| Yapılandırma ve lisanslar | Uygulama ayarları, sertifikalar, lisans dosyaları | Yüksek: yeniden kurulumu hızlandırır |
| Kullanıcı belgeleri | Masaüstü ve belgelerim klasörleri | Orta, çalışan sayısıyla büyür |
İyi bir yedekleme stratejisinin bileşenleri
- Otomasyon: Yedekleme insanın hatırlamasına bağlı olmamalı; zamanlanmış çalışmalı.
- Şifreleme: Yedek dosyaları AES-256 gibi güçlü bir yöntemle şifrelenmeli; yedeğin çalınması veri sızıntısına dönüşmemeli.
- Uzak konum: En az bir kopya, asıl verinin bulunduğu binadan ayrı bir yerde olmalı.
- Geçmiş sürümler: Yalnızca son hali değil, birkaç önceki sürümü de saklanmalı; bozulma geç fark edilebilir.
- Saklama süresi: Eski yedekler belirli bir politikaya göre otomatik temizlenmeli, aksi halde depolama dolar.
- Test: Geri yükleme düzenli aralıklarla denenmeli.
- İzleme ve bildirim: Başarısız bir yedek sessizce geçmemeli; e-posta ile haber vermeli.
Sık yapılan hatalar
- Yedeği hiç test etmemek. Birçok işletme yedeğinin bozuk olduğunu, ihtiyaç duyduğu gün öğrenir.
- Yedeği aynı yerde tutmak. Aynı sunucudaki farklı bir klasör yedek sayılmaz.
- Yalnızca dosyaları yedeklemek. Çalışan bir veritabanı dosyasını kopyalamak tutarlı bir yedek vermeyebilir; veritabanları kendi yedekleme yöntemiyle alınmalıdır.
- Şifreleme parolasını kaybetmek. Parolası olmayan şifreli yedek, kimse için açılabilir değildir.
- Hataları izlememek. Haftalardır başarısız çalışan bir yedek fark edilmeden kalabilir.
DenizBackup ile yedekleme
DenizBackup, bu adımların tamamını Windows ortamında tek merkezden yönetmeniz için geliştirildi: klasörlerinizi ve SQL Server veritabanlarınızı seçer, günlük/haftalık zamanlar, AES-256 ile şifreler ve FTP/SFTP sunucularına aktarırsınız. Her işlem loglanır; başarılı ve başarısız sonuçlar için e-posta bildirimi gelir. Geçmiş sürümlere ulaşabilir, ihtiyacınız olan dosyayı veya veritabanını birkaç adımda geri yükleyebilirsiniz.
Sonraki adım: Hangi yedek türünü ne sıklıkla kullanacağınızı merak ediyorsanız tam, farklılık ve artımlı yedekleme yazımıza; verinizi kaç kopyada nerede tutacağınızı planlamak için 3-2-1 kuralına göz atın.
